Thứ năm-21/08/2014
KIẾN THỨC LUẬT » Đầu tư

Những trường hợp bất khả kháng trong Hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế.
Ngày đăng: 15/4/2011 9:57:20 AM - Lượt xem: 24,232
Thực hiện nghiêm chỉnh hợp đồng là nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng và cũng là một nguyên tắc luật định. Tuy nhiên, không phải lúc nào hợp đồng cũng được thực hiện một cách suôn sẻ hoặc hoàn hảo. Vẫn có những biến cố xẩy ra làm ảnh hưởng đến quá trình thực hiện hợp đồng...

Thực hiện nghiêm chỉnh hợp đồng là nghĩa vụ của các bêntrong hợp đồng và cũng là một nguyên tắc luật định. Tuy nhiên, không phải lúcnào hợp đồng cũng được thực hiện một cách suôn sẻ hoặc hoàn hảo. Vẫn có nhữngbiến cố xẩy ra làm ảnh hưởng đến quá trình thực hiện hợp đồng của các bên.Trong đó có những sự cố nằm ngoài khả năng dự đoán và kiểm soát của các bên, vàxẩy ra không phải do lỗi của các bên. Khi những sự cố này làm cho một bên khôngthể thực hiện đúng hoặc đầy đủ nghĩa vụ của mình thì vấn đề trách nhiệm sẽ rasao? Hợp đồng có nên tiếp tục được thực hiện hay không? Là những câu hỏi sẽđược giải đáp bởi cơ chế "sự kiện bất khả kháng" trong luật hợp đồng.

1. Sự kiện bất khả kháng

Ngày 10/10/2008, Công ty A (Việt Nam) ký hợp đồng xuất khẩu dưa chuột cho côngty B (Singapore), thời hạn giao hàng là 30 ngày kể từ ngày mở L/C không huỷngang. Ngày 20/10/2008, Ngân hàng công ty B mở L/C không huỷ ngang cho ngườithụ hưởng là Công ty A. Nhưng mãi đến tận 15/01/2009, Công ty A vẫn không giaohàng cho Công ty B. Công ty B khiếu nại thì Công ty A trả lời rằng do trongthời gian tháng 11/2008, lũ lụt xẩy ra ở khu vực Bắc Bộ của Việt Nam ảnh hưởngđến vụ mùa dưa chuột, nên không thể gom đủ hàng giao cho Công ty B, vì vậy Côngty A đề xuất hoàn trả lại tiền cho Công ty B và đề nghị được miễn trách nhiệmvì lý do bất khả kháng. Vấn đề đặt ra là sự kiện lũ lụt ở khu vực Bắc Bộ cóphải là sự kiện bất khả kháng trong trường hợp này hay không?

Ngày 15/12/2009, Công ty A của Việt Nam ký hợp đồng lô hải sản sang EUcho công ty B có trụ sở tại EU. Theo quy định của Hợp đồng thì hàng phải đượcgiao tại cảng của EU trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày mở L/C không huỷ ngang.Ngày 25/12/2009, Ngân hàng công ty B mở L/C không huỷ ngang cho người thụ hưởnglà Công ty A. Tuy nhiên hàng đến chậm so với dự kiện 20 ngày, Công ty A nại lýdo hàng đến chậm vì việc cơ quan hành chính Việt Nam còn lúng túng trong việctriển khai cấp giấy chứng nhận khai thác theo quy chế IUU của EU nên thủ tụchành chính chậm chạp dẫn đến việc hàng đến chậm so với dự kiến và đề nghị đượcmiễn trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng. Vậy việc cơ quan hành chính Việt Nam túng túng, chậmtrễ trong việc triển khai thủ tục cấp giấy chứng nhận khai thác theo quy chếIUU của EU có phải là sự kiện bất khả kháng hay không?

Các rủi ro khác như chiến tranh, bạo loạn, đình công, thay đổi chính sách….ảnhhưởng đến việc thực hiện hợp đồng, liệu có thể được coi là sự kiện bất khảkháng hay không. Để trả lời câu hỏi này, chúng ta cần phải tìm hiểu thế nào làsự kiện bất khả kháng.

"Sự kiện bất khả kháng" là một thuật ngữ có nguồn gốc tiếng Pháp“force majeure” có nghĩa là “sức mạnh tối cao” hoặc “sức người không thể khángcự nổi”. Sự kiện này xẩy ra chỉ sau khi ký hợp đồng, không phải do lỗi của bấtkỳ bên tham gia hợp đồng nào, mà xẩy ra ngoài ý muốn và các bên không thể dự đoántrước, cũng như không thể tránh và khắc phục được, dẫn đến không thể thực hiệnhoặc không thể thực hiện đúng hoặc đầy đủ nghĩa vụ, bên chịu sự cố này có thểđược miễn trừ trách nhiệm của hợp đồng hoặc kéo dài thời gian thực hiện hợpđồng.

Sự kiện bất khả kháng có thể là những hiện tượng do thiên nhiên gây ra (thiêntai) như lũ lụt, hỏa hoạn, bão, động đất, sóng thần… Việc coi các hiện tượngthiên tai có thể là sự kiện bất khả kháng được áp dụng khá thống nhất trongluật pháp và thực tiễn của các nước trên thế giới.
Sự kiện bất khả kháng cũng có thể là những hiện tượng xã hội như chiến tranh,bạo loạn, đảo chính, đình công, cấm vận, thay đổi chính sách của chính phủ… Tuynhiên cách hiểu và thừa nhận các hiện tượng xã hội là sự kiện bất khả kháng làrất đa dạng trên toàn thế giới và nhiều điểm chưa có sự thống nhất.

Ngoài ra, trong thực tiễn, các bên trong quan hệ hợp đồng còn đưa những sự kiệnxẩy ra cho chính bản thân mình là sự kiện bất khả kháng như: thiếu nguyên liệu,mất điện, lỗi mạng vi tính, bên cung cấp chậm trễ giao hàng,… là sự kiện bấtkhả kháng để hưởng chế độ miễn trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng. Về mặt lýluận thì các sự kiện này không đương nhiên được coi là sự kiện bất khả khángnếu các bên không thỏa thuận.

Như vậy về mặt nguyên tắc chung, sự kiện bất khả kháng có những đặc điểm sauđây:

  • Là sự kiện khách quan xẩy ra sau khi ký hợp đồng;
  • Là sự kiện xẩy ra không do lỗi của các bên trong hợp đồng;
  • Là sự kiện mà các bên trong hợp đồng không thể dự đoán và khống chế được.

2. Hậu quả của sự kiện bất khả kháng

Khi có sự kiện bất khả kháng xẩy ra thì bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khảkháng sẽ:

  • Được miễn trách nhiệm nếu nghĩa vụ không được thực hiện, không được thực hiện đầy đủ hoặc không được thực hiện đúng do sự kiện bất khả kháng gây ra;
  • Được kéo dài thời hạn thực hiện hợp đồng nếu việc thực hiện hợp đồng bị chậm trễ do sự kiện bất khả kháng.

Ngoài ra, nếu sự kiện bất khả kháng kéo dài hoặc gây ra hậuquả nghiêm trọng dẫn đến việc thực hiện hợp đồng sẽ không có lợi cho các bênthì các bên có thể chấm dứt việc thực hiện hợp đồng.
 
3. Thủ tục thông báo khi có sự kiện bất khả kháng

Theo thông lệ chung, khi có sự kiện bất khả kháng thì bên bị ảnh hưởng bởi sựkiện bất khả kháng phải gửi thông báo cho bên kia trong một thời hạn hợp lý.Tuy nhiên thông thường, các bên quy định rõ thời hạn thông báo và hậu quả củaviệc không thông báo: Nếu không thông báo thì sẽ mất quyền được miễn tráchnhiệm hoặc kéo dài thời hạn thực hiện hợp đồng. Trong trường hợp nếu các bênkhông có thỏa thuận cụ thể về hậu quả của việc không thông báo, thì các bên sẽtuân theo luật áp dụng để giải quyết. Theo nguyên tắc chung của phần lớn luậtáp dụng, nếu bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng vi phạm nghĩa vụ thôngbáo thì sẽ không được hưởng quyền miễn trừ trách nhiệm do sự kiện bất khảkháng. Điều 79.4 của Công ước của Liên hiệp quốc về hợp đồng mua bán hàng hóaquốc tế năm 1980 quy định: “Bên không thực hiện hợp đồng phải thông báo cho phíabên kia biết về trở ngại và ảnh hưởng của nó đến khả nãng thực hiện hợp đồng.Nếu phía bên kia không nhận được thông báo về điều đó trong thời hạn hợp lý saukhi bên không thực hiện hợp đồng đã biết hoặc buộc phải biết về trở ngại đó,thì bên không thực hiện hợp đồng phải chịu trách nhiệm về những thiệt hại gâyra cho phía bên kia do không nhận được thông báo.” Do vậy, để bảo đảm lợi íchcủa mình, bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng cần:

  • Gửi đến bên kia thông báo bằng vãn bản (fax, telegraph, email, điện tín, thư bảo đảm,…) về sự kiện bất khả kháng trong thời hạn hợp đồng hoặc luật áp dụng quy định nếu không có quy định thì trong một thời gian hợp lý.
  • Kèm theo thông báo là vãn bản chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền hoặc tài liệu, chứng cứ hợp pháp khác có giá trị chứng minh. Nếu một bên gửi cho bên kia một thông báo về sự kiện bất khả kháng mà không có tài liệu chứng minh thì chắc chắn sẽ không được chấp nhận. Vì vậy việc chuẩn bị các chứng cứ để được hưởng miễn trừ trách nhiệm do sự kiện bất khả kháng là rất cần thiết.

4. Phương pháp xây dựng điều khoản bất khả kháng

Khi có sự kiện bất khả kháng xẩy ra và hậu quả là nghĩa hợp đồng không được thựchiện hoặc không được thực hiện đúng hoặc đầy đủ, thì các bên sẽ ứng xử như thếnào, cần được các bên đưa vào điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng. Thựctiễn hiện nay có ba phương pháp xây dựng điều khoản bất khả kháng

4.1. Phương pháp trừu tượng hóa

Theo phương pháp này, các bên sẽ đưa ra một định nghĩa khái quát về sự kiện bấtkhả kháng. Trong một bản hợp đồng có điều khoản bất khả kháng như sau: “Một bênkhông thể thực hiện được nghĩa vụ trong Hợp đồng này do sự kiện bất khả khánglà sự kiện xẩy ra sau thời điểm ký kết hợp đồng này, mà các bên không có khảnãng dự đoán, kiểm soát và ngãn chặn, sẽ được miễn trách nhiệm do không thựchiện nghĩa vụ…” Quy định này rất chung chung, mơ hồ và gây khó khăn cho việcdiễn giải. Tranh chấp sẽ xẩy ra, cơ quan tài phán cũng sẽ chỉ giải thích theotinh thần của luật và ý kiến của các bên, nhiều khi sự giải thích không đạtđược sự chính xác.

4.2. Phương pháp liệt kê

Đây là phương pháp mà nhiều thương gia dày dạn kinh nghiệm thích áp dụng. Theophương pháp này, các bên sẽ liệt kê trong điều khoản bất khả kháng một loạt cácsự kiện cho phép bên bị ảnh hưởng bởi sự kiện bất khả kháng sẽ được miễn tráchnhiệm hoặc kéo dài thời gian thực hiện hợp đồng.

Một điều khoản như vậy sẽ được xây dựng theo hướng sau: “Một bên bị ảnh hưởngbởi một trong những sự kiện được liệt kê dưới đây mà không thể thực hiện đượcnghĩa vụ hợp đồng thì sẽ được miễn trách nhiệm: hỏa hoạn, lũ lụt, động đất,sóng thần, chiến tranh, bạo loạn, cấm vận, bao vây hoặc các hạn chế khác củachính phủ về xuất khẩu hay nhập khẩu…"

Ưu điểm của cách tiếp cận này là rõ ràng, cụ thể, các bên sẽ không phải mấtthời gian tranh cãi, giải thích, chỉ cần thuộc đúng trường hợp được liệt kêtrong điều khoản này là bên bị ảnh hưởng sẽ được miễn trách nhiệm. Tuy nhiên,một nhược điểm của các tiếp cận này là dù có kinh nghiệm phong phú đến đâu, cácbên cũng không thể lường trước được các tình huống xẩy ra trong thực tế. Và, dùrằng tình huống đó có đầy đủ đặc điểm của một sự kiện bất khả kháng nhưng bênbị ảnh hưởng không được miễn trách nhiệm. Ví dụ, nếu áp dụng điều khoản trên,một trận "bão" xẩy ra đã làm tốc mái và hư hỏng nặng nhà máy của bênbán làm cho bên bán không thể tập kết và giao hàng đúng hạn hợp đồng. Trongtrường hợp này “bão" đã bị bỏ sót khỏi điều khoản bất khả kháng nên bênbán có thể không được miễn trách nhiệm.

4.3. Phương pháp tổng hợp

Đây là phương pháp kết hợp cả hai phương pháp trên. Phương pháp này phần nàokhắc phục được nhược điểm của hai phương pháp trên và được sử dụng rộng rãitrong thực tiễn hợp đồng.

"Trong trường hợp xẩy ra các sự kiện như hỏa hoạn, lũ lụt, động đất, sóngthần, chiến tranh, bạo loạn, cấm vận, bao vây hoặc các hạn chế khác của chínhphủ về xuất khẩu hay nhập khẩu và các sự kiện bất khả kháng khác, là những sựkiện xẩy ra sau thời điểm ký kết hợp đồng này, mà các bên không có khả nãng dự đoán,kiểm soát và ngăn chặn, làm cho bên bán không thể bốc xếp toàn bộ hoặc một phầnhoặc trì hoãn việc bốc xếp hàng hóa thì bên bán sẽ không phải chịu trách nhiệmvề việc này…"

Quy định như trên sẽ giúp các bên có được những tình huống cụ thể được coi làsự kiện bất khả kháng, đồng thời dự tính được những sự kiện khác có thể xẩy ralàm ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng.

Nói tóm lại, sự kiện bất khả kháng là một thuật ngữ rất quen thuộc với cácthương gia. Tuy nhiên để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của mình các thươnggia cần chú trọng đến kỹ thuật soạn thảo cũng như cách thức vận dụng chúngtrong thực tế. Việc soạn thảo điều khoản bất khả kháng, cần có sự tham gia củacác chuyên gia giỏi về lĩnh vực liên quan của hợp đồng để có thể phán đoán đượctối đa các sự kiện có thể xẩy ra ảnh hưởng đến việc thực hiện hợp đồng, để tránhviệc phải sử dụng đến sự giải thích mà nhiều khi khó có thể được sự chính xáctuyệt đối.

 (st)


Lưu Ý: Thông tin nêu trên chỉ có tính tham khảo và có thể đã hết giá trị sử dụng tại thời điểm Quý Vị đọc thông tin này. Vì vậy Quý Vị cần tham khảo ý kiến luật sư, chuyên gia tư vấn trước khi áp dụng vào thực tế.

Những nội dung khác cùng chuyên mục:
  • Niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Hong Kong (15/4/2011 9:57:21 AM)
  • Niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Mỹ (NYSE & NASDAQ) (15/4/2011 9:57:20 AM)
  • Niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán Singapore (15/4/2011 9:57:19 AM)
  • Điều kiện xuất khẩu một sản phẩm sang Hoa Kỳ. (15/4/2011 9:57:19 AM)
  • Niêm yết cổ phiếu trên TTCK London (LSE) (15/4/2011 9:57:19 AM)
  • Niêm yết tại Mỹ: Cứu cánh cho doanh nghiệp (15/4/2011 9:57:18 AM)
  • Doanh nghiệp Việt Nam sẽ có lợi khi niêm yết trên TTCK Malaysia (15/4/2011 9:57:18 AM)
  • Kỹ năng đưa doanh nghiệp lên TTCK bằng IPO (15/4/2011 9:57:18 AM)
  • Tính pháp lý trong các chiến dịch tiếp thị sản phẩm (15/4/2011 9:57:17 AM)
  • Tìm hiểu luật và chính sách chống bán phá giá (anti-dumping) của Mỹ [1] (15/4/2011 9:47:24 AM)
  • Kinh tế đối ngoại nước ta hiện nay: Tình hình và các giải pháp (15/4/2011 9:47:23 AM)
  • Kinh tế Việt Nam trước sự trỗi dậy của Trung Quốc (15/4/2011 9:47:23 AM)
  • Lao động có kỹ năng: Lỗ hổng nghiêm trọng trong phát triển ở Việt Nam - Hồng Lê Thọ (15/4/2011 9:47:22 AM)
  • Cuộc chơi WTO: Cách đặt vấn đề của J. E. Stiglitz - Trần Hải Hạc (Đại học Paris XIII) (15/4/2011 9:47:22 AM)
  • Có các hình thức ưu đãi đầu tư nào theo Luật Đầu tư? (15/4/2011 9:07:39 AM)
  • Thăm dò ý kiến
    Bạn có hài lòng với giao diện của hệ thống kiến thức luật ?
    Tôi thấy rất đẹp !
    Tôi thấy bình thường
    Tôi thấy không đẹp
    Cần thay bằng tông đen
    Cần thay bằng tông xanh
    Ý kiến khác
    Bản đồ hướng dẫn đường đi
    Xem nhiều - Điểm tin
    Xem nhiều - Hỏi đáp
    Xem nhiều - Thủ tục
    Xem nhiều - Biểu mẫu
    Xem nhiều - Văn bản
    Tiêu điểm
    + Được xem nhiều
    + Hỗ trợ trực tuyến
    Dân sự - Thừa kế
Đất Đai - Bất động sản
  • Dân sự - Thừa kế
  • Đất Đai - Bất động sản
  • Đầu tư nước ngoài - Dự án
Hợp đồng - Sở hữu trí tuệ
  • Đầu tư nước ngoài - Dự án
  • Hợp đồng - Sở hữu trí tuệ
  • Thành lập công ty
Thay đổi đăng ký kinh doanh
Chia tách sáp nhập
  • Thành lập công ty
  • Thay đổi đăng ký kinh doanh
  • Chia tách sáp nhập
  • + Thông tin liên hệ

    CÔNG TY LUẬT NAM DƯƠNG

    Đ/c: Tầng 1, Khu văn phòng Nam Dương, đối diện 322 Lê Trọng Tấn, Thanh Xuân, Hà Nội

    ĐT: 04. 2215 8998 - 2260 1636

    Hotline: 0984.99.95.97-  Ls Trung Hiếu

    Email: contact@luatnamduong.vn

    Website: www.luatnamduong.vn

    « Bài viết mới »
    + Điểm tin
    « Bài viết mới »
    + Hỏi đáp pháp luật
    « Bài viết mới »
    + Thủ tục
    « Biểu mẫu mới »
    + Biểu mẫu
    « Bài viết mới »
    + Văn bản
    CHUYÊN TRANG THÔNG TIN PHÁP LUẬT
    Địa chỉ: Tòa nhà 26 lô 1A, Khu đô thị Trung Yên, Hà Nội.
    Email: contact@luatnamduong.vn
    Tham khảo các chuyên trang: www.dautunuocngoai.com.vn / www.dangkykinhdoanh.org / www.quyche.com
    © 2008 - 2014 KIẾN THỨC LUẬT

    Xem tốt trên các trình duyệt: IE 7+, Firefox 3+, GoogleChrome 4+

    Ghi rõ nguồn "kienthucluat.vn" khi phát hành lại thông tin từ website này.